Φύλλο Εργασίας 1Α

Φύλλο Εργασίας 1Α

1.      Δείτε προσεκτικά την μπροστινή όψη και οπίσθια όψη του αγγείου (Louvre G 482). Τι νομίζετε ότι απεικονίζεται σε καθεμιά όψη; Ένας εκπρόσωπος από καθεμιά ομάδα να προτείνει προφορικά την εκδοχή της ομάδας του στην ολομέλεια της τάξης.

2.      Το αγγείο (Louvre G 482) είναι κρατήρας. α) Μπορείτε να βρείτε την ετυμολογία της λέξης «κρατήρας»; β) Γνωρίζετε (ή μπορείτε να υποθέσετε) σε τι χρησίμευε ένα τέτοιο αγγείο; Σημειώστε τις προτάσεις σας.

α)

β)

3.      Αφού επισκεφτείτε την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη «Μνημοσύνη», να αναζητήσετε στον Συμφραστικό πίνακα λέξεων τον τύπο κρατηρ*.

Στα αποτελέσματα της προηγούμενης αναζήτησής σας εμφανίζονται αποσπάσματα αρχαίων κειμένων που συνοδεύονται από νεοελληνική μετάφραση. Η ομάδα Α΄ θα αναλάβει τα δύο πρώτα κείμενα, η ομάδα Β΄ το τρίτο και το τέταρτο, η ομάδα Γ΄ τα δύο τελευταία. Η αποστολή σας είναι:

α) να εντοπίσετε την πρόταση στην οποία εμφανίζεται ο τύπος που μας απασχολεί,

β) να βρείτε την αντίστοιχη νεοελληνική μετάφραση.

Αφού μελετήσετε τα σχετικά κείμενα και τις μεταφράσεις τους, μπορείτε να τροποποιήσετε (αν χρειάζεται) τις υποθέσεις που κάνατε στη δραστηριότητα 1.

4.      Να αναζητήσετε τον τύπο κρατηρ* στην Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας των H.G. Liddell & R. Scott και να διαβάσετε προσεκτικά το λήμμα «κρᾱτήρ».

5.      Αφού μεταβείτε στην Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα, να αναζητήσετε στα Λεξικά τη σημασία της λέξης «κρατήρας» στα νέα ελληνικά, πληκτρολογώντας τον τύπο κρατηρ*. Έπειτα, να επιλέξετε «Αποστολή στα Σώματα» (κειμένων) και να διαβάσετε τις εμφανιζόμενες καταγραφές σε επίπεδο συμφραζομένων. Τι διαπιστώνετε σχετικά με τη σημασία της λέξης στα νέα ελληνικά; Ειδικότερα: α) Επιβιώνει σήμερα η σημασία την οποία είχε η λέξη στην αρχαιότητα; β) Πώς νομίζετε ότι προέκυψε η σημασία την οποία έχει σήμερα η λέξη «κρατήρας»; Κρατήστε σημειώσεις στον ακόλουθο πίνακα.

α)

β)

6.      Οι αρχαίοι Έλληνες έπιναν «οἶνον». Γιατί σήμερα εμείς μιλάμε για κρασί, και όχι για οίνο; Να καταγράψετε τις υποθέσεις σας.

7.      Να αναζητήσετε στα Λεξικά της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα τη λέξη κρασί και να μελετήσετε το ετυμολογικό μέρος του λήμματος. Μπορείτε να επισημάνετε την ετυμολογική συγγένεια των λέξεων «κρασί» και «κρατήρας»;

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

2.

α) Κρατήρας λέγεται γιατί σχετίζεται με το ρημα "κρατώ" και έχει δυο χερούλια για τη βοήθεια της αποθήκευσης.

β) Για να αποθηκεύσουν κρασί.

5.

α) Οχι, δεν επιβιώνει. Δεν χρειαζεται να ανακατεύουμε το κρασί με νερό πια. Σήμερα όταν λέμε "κρατήρα" εννοούμε μια τρύπα σε μια επιφάνεια, η οποια θεωρειται μανα εξ ουρανού.

β) Επειδή τα παλιά αγγεία είχαν φαρδύ χείλος, σήμερα το εννοούμε μεταφορικά, δηλαδή οτιδήποτε έχει μεγάλο άνοιγμα και περισσότερο το άνοιγμα του ηφαιστείου.

6.

Γιατί οίνος σημαινε καθαρό κρασί, ενώ σήμερα έχει γίνει ήδη η ανάμειξη στα οινοποιία.

7.

Και οι δυο λέξεις προέρχονται απο το ίδιο αρχαίο ρήμα "κεράννυμι".