Φύλλο Εργασίας 2Α

Φύλλο Εργασίας 2Α

1.      Δείτε με προσοχή την μπροστινή όψη του αγγείου (Louvre G 482), διαβάστε το σχετικό λήμμα και διερευνήστε τη σχέση της σκηνής που απεικονίζεται με την ομηρική αφήγηση. Ειδικότερα, προβληματιστείτε στα ακόλουθα ερωτήματα κρατώντας σημειώσεις:

α)   Ποια είναι η κεντρική φιγούρα στο μέσο της σύνθεσης; Πώς θα περιγράφατε τη στάση της;

β)   Ποια είναι τα υπόλοιπα πρόσωπα; Με ποια σειρά τα τοποθετεί ο αγγειογράφος, και γιατί; Υπάρχουν πρόσωπα που δεν αναγνωρίζουμε;

2.      Ποιο είναι το θέμα της σκηνής; Να το συγκρίνετε με την Ιλιάδα (ραψωδία Σ, στίχοι 22-38 και 65-137). Ποιες ομοιότητες και ποιες διαφορές υπάρχουν; Πού πιστεύετε ότι οφείλονται οι διαφορές;

3.      Επιμείνετε ιδιαίτερα στον οπλισμό του Αχιλλέα: Τι είδους ασπίδα περιγράφει το ομηρικό κείμενο; Ποια ασπίδα συναντάμε στην αναπαράσταση της αγγειογραφίας; Πώς θα εξηγούσατε τη διαφοροποίηση του αγγειογράφου;

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1.

α) Κεντρική φιγούρα είναι ο Αχιλλέας, ο οποίος κάθεται σε μια καρέκλα και είναι σε στάση θρήνου, δηλαδή κάθεται καλύπτοντας το πρόσωπό του με το ύφασμα του μανδύα του.

β) Στο κέντρο βρίσκεται ο Αχιλλέας. Στα δεξιά του είναι η μητέρα του η Θέτιδα (με την καινούργια ασπίδα) και τη συνοδεύουν οι αδερφές της οι Νηρηίδες (κρατούν όπλα του Αχιλλέα). Το ηλικιωμένο πρόσωπο στα αριστερά του Αχιλλέα δεν το γνωρίζουμε, αλλά υποθέτουμε πως είναι ο Ήφαιστος.

2.

Το θέμα της σκηνής ειναι "Τα όπλα του Αχιλλέα". Σύμφωνα με την αγγειογραφία, ο Αχιλλέας θρηνεί τον Πάτροκλο καθιστός σε μια καρέκλα και κρύβει το πρόσωπό του με τον μανδύα του. Αντίθετα, στο ομηρικό κείμενο ασχημαίνει την εξωτερική του εμφάνιση όταν μαθαίνει τον χαμό του αγαπημένου φίλου του Πατρόκλου. Δηλαδή, ρίχνει στάχτη και χώμα στα μαλλιά του και στο προσωπό του και τα λερώνει. Αυτή η διαφοροποίηση του ζωγράφου από τον Όμηρο οφείλεται στο χρόνο δημιουργίας του καθενός έργου τέχνης. Το ομηρικό κειμενο συντέθηκε τον 8ο αιώνα π.Χ. (γεωμετρική εποχη), ενώ το αγγείο πλάστηκε και διακοσμήθηκε την κλασσική εποχή, και είναι λογικό ο ζωγράφος να έχει τη δικιά του αντίληψη (της εποχής του) για τη στάση του θρήνου. Ή, ίσως ο ζωγράφος δείνει αυτή την επιδεικτική-θεατρική κίνηση του Αχιλλέα, για να καταλάβουμε ότι νιώθει ένα έντονο συναίσθημα. Αν ο αγγειογράφος ζωγράφιζε δάκρυα, αυτά δεν θα φαίνονταν καθαρά και μπορεί να μην καταλαβαίναμε το πένθος του Αχιλλέα.

3.

Στη ραψωδία Σ ο Όμηρος περιγράφει τα νέα όπλα που κατασκεύασε ο Ήφαιστος, μετά από παράκληση της Θέτιδας, για τον Αχιλλέα. Ιδιαίτερα περιγράφει την ασπίδα. Στο κέντρο της έβαλε το σύμπαν, ενώ στην περιφέρεια τον Ωκεανό. Ενδιάμεσα απεικόνισε δύο πολιτείες: στη μια ειρηνικές σκηνές (γάμος και δικαστήριο), ενώ στην άλλη πολεμική σκηνή (πολιορκία). Σε άλλο σημείο της ασπίδας απεικόνισε σκηνές από τη ζωή των γεωργών (όργωμα, θερισμός, τρύγος) και των κτηνοτρόφων (επίθεση λιονταριών σε βόδια, κοπάδι προβάτων που βόσκουν) και χορό από νέους και νέες κοντά σε ένα θεϊκό τραγουδιστή.

Όμως, ο αγγειγράφος στο αγγείο μας απεικονίζει μια ασπίδα με πολή απλή διακόσμηση. Δηλαδή ο αγγειογράφος γίνεται αφαιρετικός, επειδή δεν μπορεί στη ζωγραφιά να απεικονίσει πολλές λεπτομέρειες, όπως τις δίνει ο Όμηρος στην Ιλιάδα. Εξάλλου, η Ιλιάδα είναι λογοτεχνικό κείμενο και μαγεύει με τις ωραίες περιγραφές.